Kuduz Nedir? İnsanlara özellikle hayvan ısırıkları ile bulaşan ve aşı ile korunabilen ancak hastalık tablosu ortaya çıktıktan sonra tedavisi olmayan ve hemen daima ölümle sonlanan bir hastalıktır ve tarih boyunca en çok korkulan hastalıklardan biri olmuştur. Kuduz, dünyanın bir çok bölgesinde insanlar için tehlike olmaya devam etmektedir. Kuduz esas olarak hayvanların hastalığıdır.
Kuduz Nasıl Bulaşır? Kuduz mikrobu temel olarak tükürük-salya yolu ile yayılır. Bu nedenle Kuduz, hastalığı taşıyan hayvanın ısırması, patisini yalayan kedi yada köpeğin tırmalaması, kişideki açık yaranın hayvan tarafından yalanması vb. yollarla insana bulaşır.
Virüs, vücuda girdiği yerde ilk olarak kas hücrelerine yerleşir. Buradan da sinirler yolu ile beyne ulaşır. Beyinde yerleşerek çoğalan virüsün yeni hedefi göz, tükrük bezleri, deri gibi organlardır.
Virüsün vücuda girmesi ile hastalığın ortaya çıkması arasında geçen süreye “Kuluçka Dönemi” denir. Bu dönem ısırılan yerin beyne olan uzaklığına göre değişmektedir ve 2-3 gün olabileceği gibi bir kaç yıl da sürebilir. Beyne daha yakın olan kafa, boyun gibi bölgelerden ısırılan hastalarda hastalık, çok daha kısa sürede hastayı etkisi altına alır. Kuluçka dönemini geçiren virüsü artık durdurmak mümkün değildir ve sonuç hasta için ölümdür. Bu nedenle tedavide geç kalınmamalıdır.
Kuduz Belirtileri Nelerdir? İnsanlarda hastalığın ilk belirtileri olarak iştahsızlık, halsizlik, ateş görülür. Isırılan bölgede kızarıklık ve ağrı görülür. Yara kapandıktan sonra dahi kaşıntı yapmaya devam eder. Hastalığın belirtileri giderek şiddetlenir: huzursuzluk, sudan korkma, ışığa ve sese karşı aşırı duyarlılık, saldırganlık başlar. Daha sonra kısmı felçler görülür. Kimi zaman hasta bu adımları tamamlayamadan hayatını kaybeder.
Klinik: Hastalığın kuluçka süresi 4 gün ile birkaç yıl arasında değişmektedir. Ancak vakaların %95'inde bu süre bir yıldan daha azdır ve ortalama olarak 20-90 gündür. Kuluçka süresi, ısırık yerinin beyine yakınlığı, ısırığın sayısı, derinliği, ısırık yerinin sinir uçlarından zenginliği, hastanın çocuk olup olmadığı ve vücuda giren virus miktarı ile ilgilidir. İnsanlarda başlangıç semptomları genellikle çok tipik değildir ve iştahsızlık, kırgınlık, yorgunluk, ateş görülür. Hastaların yaklaşık yarısında ısırık bölgesinde ağrı ve duyu kaybı görülür. Daha sonra huzursuzluk, aşırı korku hali, saldırganlık, uykusuzluk, psikiyatrik bozukluklar ve depresyon görülebilir. Nörolojik semptomlar ise, sara krizleri, tuhaf davranışlar, ense sertliği, hızlı ve sık nefes alıp verme, salya artımı ve felçler olarak ortaya çıkar. Hiperaktif ataklar kendiliğinden ya da görsel ve işitsel bir uyarı sonucu ortaya çıkabilmektedir. Işık gibi görsel uyarıların atakları başlatabilmesi kişilerde fotofobi (ışıktan korkma) gelişmesine neden olmaktadır. Su içme teşebbüsü sırasında boğaz kaslarının kasılması nedeniyle kişide tıkanma, boğulma hissi ortaya çıkmakta ve bu nedenle hastalarda hidrofobi (sudan korkma) gelişmektedir. Ataklar arasındaki dönemde hasta genellikle kendindedir ve bilinci yerindedir. Nörolojik belirtilerin gelişmesinden 4 -10 gün sonra koma hali gelişir ve sonunda hasta yaşamını kaybeder.
Kuduz Tedavisi: Kuduzlu bir hayvan tarafından ısırılan kişinin ısırılan yeri hemen bol sabunlu yada deterjanlı su ile yıkanmalıdır. Bu işlem kuduz mikrobunu öldürmese de mikropların büyük bir kısmını yaradan uzaklaştırır. Yara iyice yıkandıktan sonra tentürdiyot gibi antiseptik ilaçlarla yara ve çevresi temizlenmelidir. Basit gibi görülen bu işlemler özellikle çok derin olmayan yüzeysel çizik ve yaralanmalarda riski %90 oranında azaltmaktadır.
Isırılan kişi hemen en yakın sağlık kuruluşuna götürülmelidir. Kuduz Tedavisi‘nde en önemli konu geç kalmamaktır.
Hastalığın tedavisi için Kuduz Aşısı 0., 3., 7., 14., ve 28. günlerde 5 doz halinde yapılır. Hasta geç kalınmadan sağlık kuruluşuna getirilmiş ve hemen tedaviye başlanmışsa tedavinin olumlu sonuç verme oranı %100′dür.
Isıran bir evcil hayvan ise, hayvanın yakalanması ve 10 gün boyunca gözlem altında tutulması gerekir. 10 gün sonunda herhangi bir bulgu yoksa hayvanın kuduz mikrobu taşımadığı anlaşılır.
Yorum Gönder